Je ouders willen je €25.000 schenken voor een verbouwing, of een goede vriend maakt €10.000 over na een erfenis. Fijn, maar dan komt meteen de vraag: moet je daar belasting over betalen? En zo ja, hoeveel? De details maken nogal wat uit, want de vrijstelling voor een kind verschilt flink van die voor een vriend of verre kennis. Dit artikel loopt stap voor stap door hoe schenkbelasting in Nederland werkt, wat de geldende vrijstellingen zijn en hoe je een rekenfout voorkomt.
Wanneer is een gift belast?
De Belastingdienst kijkt bij elke schenking naar drie dingen: wie geeft er aan wie, om welk bedrag gaat het, en wat is de herkomst? Pas als een gift boven een bepaalde vrijstellingsdrempel uitkomt, ben je schenkbelasting verschuldigd. Giften onder die drempel? Belastingvrij, zonder gedoe.
Belangrijk: het gaat niet alleen om geld. Ook het kwijtschelden van een schuld, een woning onder de marktwaarde verkopen aan een familielid, of een rentevrije lening kan als schenking worden gezien. De Belastingdienst kijkt naar de economische werkelijkheid, niet alleen naar het formulier.
Vrijstellingen per categorie
De vrijstelling hangt sterk af van de relatie tussen gever en ontvanger. Hier zijn de actuele drempelbedragen:
- Van ouder aan kind: circa €6.600 per jaar (het exacte bedrag wordt jaarlijks geïndexeerd)
- Van grootouder aan kleinkind, of van derden: circa €2.658 per jaar
- Van iedereen aan een ANBI (algemeen nut beogende instelling): volledig vrijgesteld
Kinderen mogen de jaarlijkse vrijstelling van hun ouders één keer in hun leven verhogen naar een eenmalig hoger bedrag, maar daarvoor gelden extra voorwaarden. Hier komen we zo op terug.
Let op: de vrijstelling geldt per gever, per ontvanger, per jaar. Krijg je van zowel je vader als je moeder een gift? Dan telt de Belastingdienst beide ouders als één schenker, niet twee. Dat is een veelgemaakte vergissing.
De eenmalig verhoogde vrijstelling: wat is er nog van over?
De bekende “jubelton”, de regeling waarmee ouders tot €106.000 belastingvrij konden schenken voor de aankoop van een eigen woning, is volledig afgeschaft. Er is geen overgangsregeling meer actief.
Wat er nog wél bestaat, is de eenmalig verhoogde vrijstelling van ouder aan kind. Als een kind tussen de 18 en 40 jaar oud is, mogen ouders eenmalig een hoger bedrag belastingvrij schenken, van circa €31.800. Die schenking mag vrij besteed worden; aan een studie, een verbouwing of gewoon op de spaarrekening. De ontvanger hoeft het niet te verantwoorden.
Heb je deze verhoogde eenmalige vrijstelling al een keer gebruikt, dan kun je er geen tweede keer gebruik van maken. Ook niet als er een nieuw kind geboren wordt of als de bedragen gewijzigd zijn.
Tariefschijven schenkbelasting
Kom je boven de vrijstelling uit, dan betaal je belasting over het meerdere. Het tarief hangt af van wie de ontvanger is.
| Belastbaar bedrag | Partner of kind | Overige ontvangers (vrienden, neven, kennissen) |
|---|---|---|
| Tot €152.368 | 10% | 30% |
| Vanaf €152.368 | 20% | 40% |
Kleinkinderen vallen niet in de categorie “kind”, maar betalen een iets gunstiger tarief dan volledige derden. Broers, zussen, vrienden en collega’s betalen het hogere tarief.
Rekenvoorbeeld 1: ouder schenkt €30.000 aan een kind van 28
Stel, een ouder wil zijn dochter van 28 helpen met een verbouwing en maakt €30.000 over.
Stap 1: controleer of de eenmalig verhoogde vrijstelling al gebruikt is. In dit voorbeeld is dat niet het geval.
Stap 2: pas de eenmalig verhoogde vrijstelling toe. Die bedraagt circa €31.800. Omdat de schenking lager is dan de vrijstelling, is het volledige bedrag van €30.000 belastingvrij.
Stap 3: aangifte? Ja, ook als er geen belasting betaald wordt, is aangifte verplicht als de schenking boven de jaarlijkse basisvrijstelling uitkomt. De dochter geeft aan gebruik te maken van de eenmalig verhoogde vrijstelling.
Resultaat: geen schenkbelasting verschuldigd, maar wel aangifte doen.
Rekenvoorbeeld 2: vriend schenkt €10.000 aan een vriend
Roel maakt €10.000 over aan zijn goede vriend Bas, als dank na jaren van mantelzorg.
Stap 1: de jaarlijkse vrijstelling voor derden is circa €2.658. Bas mag dus €2.658 belastingvrij ontvangen.
Stap 2: het belastbare bedrag is €10.000 min €2.658, wat neerkomt op €7.342.
Stap 3: Bas valt in de categorie “overige ontvangers” en betaalt 30% over €7.342. Dat is €2.203.
Resultaat: van de €10.000 houdt Bas €7.797 over. Niet niks, die belastingrekening.
Wanneer moet je aangifte doen?
De ontvanger van de schenking is degene die aangifte doet, niet de gever. De deadline voor aangifte schenkbelasting is 1 maart van het jaar volgend op het jaar waarin de schenking plaatsvond. Heb je in de loop van dit jaar een gift ontvangen boven de vrijstellingsgrens, dan moet je vóór 1 maart aangifte doen.
Doe je te laat aangifte, dan kan de Belastingdienst een boete opleggen van 5% tot 100% van het verschuldigde belastingbedrag. Bij opzettelijk verzwijgen liggen de sancties veel hoger en kan het zelfs strafrechtelijke gevolgen hebben.
Slim schenken: spreiden en plannen loont
Wil je als ouder je kind financieel helpen zonder dat de Belastingdienst een groot deel afroomt? Dan loont het om slim te plannen.
Jaarlijks schenken tot aan de vrijstellingsgrens is de makkelijkste manier. Doe je dat elk jaar, dan bouw je zonder belasting een fors bedrag op. Schenk je je kind elk jaar de maximale vrijstelling, dan gaat dat over tien jaar om bijna €66.000 zonder ook maar één euro belasting.
Voor grotere bedragen is het verstandig een schenkingsplan op te stellen met een notaris. Die kan ook een notariële akte opmaken, wat handig is als je later discussies over de schenking wil voorkomen (denk aan erfenissituaties met meerdere kinderen). Een onderhandse schenkingsakte (gewoon op papier) is ook geldig, maar biedt minder juridische zekerheid.
Giften die je denkt te kunnen verbergen: waarom dat niet werkt
Sommige mensen denken dat een contante schenking of een overboeking met een neutrale omschrijving onder de radar blijft. Dat is een misvatting. Banken zijn verplicht grote transacties te melden bij de autoriteiten. Bovendien controleert de Belastingdienst regelmatig bankrekeningen bij aanslagen, erfenisonderzoeken of aangiften. Een gift die later alsnog aan het licht komt, levert naast naheffing ook een boete op.
Hetzelfde geldt voor constructies waarbij geld via tussenpersonen loopt. Als de Belastingdienst aantoont dat het uiteindelijk een schenking betrof, wordt de belasting alsnog geheven, inclusief rente.
Checklist voor je aangifte schenkbelasting
Heb je een gift ontvangen boven de vrijstellingsgrens? Dit heb je nodig om de aangifte correct in te vullen:
- BSN van zowel de gever als de ontvanger
- De exacte datum en het bedrag van de schenking
- Bewijs van de schenking (bankafschrift of akte)
- Informatie over de relatie tot de schenker (ouder, vriend, overig)
- Bewijs dat je een eenmalig verhoogde vrijstelling wil claimen, als dat van toepassing is
- Eventuele schriftelijke schenkingsovereenkomst of notariële akte
De regels rond schenkbelasting zijn goed te hanteren als je ze kent. Vrijstellingen voor directe familie zijn royaal, en met enige planning kun je grote bedragen belastingvrij overdragen. Doe aangifte als het moet, gebruik de vrijstellingen correct en leg grotere schenkingen op papier. Dat voorkomt discussies met de Belastingdienst achteraf.
