Je opent je crypto-app, ziet bitcoin weer een paar procent in het rood staan en iemand in een groepschat typt: “Typisch september.” Maar is dat september-effect in crypto iets wat echt in de data zit, of is het vooral een verhaal dat zichzelf in stand houdt omdat mensen het blijven herhalen?
We kijken naar de cijfers zonder vooraf te weten wat we willen vinden.
Wat zegt de historische data over bitcoin in september?
Als je de maandrendementen van bitcoin terugkijkt vanaf 2013, valt september er inderdaad negatief uit. In de meeste jaren eindigde de maand in het rood. Bekende voorbeelden: september 2014 (-19%), september 2019 (-14%), september 2020 (-7%) en september 2021 (-7%). Positieve uitschieters zijn er ook, maar die zijn duidelijk in de minderheid.
Het gemiddelde septemberrendement van bitcoin over de afgelopen tien tot twaalf jaar ligt ergens tussen de -5% en -9%, afhankelijk van welke jaren je meeneemt. Dat steekt af tegen het gemiddelde over alle andere maanden, dat positief is. Oktober, november en januari zijn historisch gezien sterke maanden. September springt er negatief uit.
Hoe verhoudt dit zich tot aandelen en goud?
Interessant genoeg is september ook voor traditionele markten een lastige maand. De S&P 500 heeft historisch gezien het slechtste septemberrendement van alle maanden, een patroon dat al decennialang bekend staat als het “September Effect” in aandelenmarkten. Goud doet het in september wisselend, maar zonder een duidelijk negatief patroon.
Bitcoin lijkt dus het aandelenpatroon te versterken, niet te doorbreken. Dat is opvallend, zeker als je bedenkt dat bitcoin door veel aanhangers wordt gezien als een onafhankelijk alternatief voor traditionele financiële markten. In september gedraagt het zich historisch gezien echter meer als een risicovolle groeiaandeel dan als digitaal goud.
Niet alle septembers zijn gelijk
Een eerlijk verhaal vraagt om aandacht voor de uitschieters. September 2023 was bijvoorbeeld licht positief. En 2017 eindigde ook niet dramatisch negatief, ondanks de enorme volatiliteit in dat jaar. Die uitzonderingen verdwijnen snel in de achtergrond als het narratief van “september is slecht” eenmaal rondgaat.
Wat de slechte septembers gemeen hebben? Ze vallen vaak samen met bredere marktcorrecties of macro-economische onzekerheid. September 2022 stond in het teken van agressieve renteverhogingen door de Fed. September 2019 was een periode van dalend marktsentiment en verminderde handelsvolumes na de zomerpiek. De slechte bitcoin-septembers zijn zelden op zichzelf staand.
Drie mechanismen die de zwakte kunnen verklaren
Er zijn drie veelgenoemde verklaringen voor het patroon, en ze zijn alle drie gedeeltelijk steekhoudend.
Belastingverkopen na de zomer
In landen als de Verenigde Staten en Duitsland, twee markten met grote concentraties crypto-beleggers, valt het einde van de zomer samen met een moment waarop mensen hun financiën op orde willen hebben voor het resterende jaar. Wie in de lente winst heeft gemaakt, overweegt soms te verkopen voor belastingoptimalisatie. Dat legt wat verkoopdruk op de markt.
Institutionele herbalancering einde Q3
Grote fondsen en institutionele partijen sluiten hun derde kwartaal af in september. Als bitcoin sterk is gestegen in de zomer, kan herbalancering betekenen dat ze crypto-posities verkleinen om hun doelgewichten te herstellen. Dit is een mechanisme dat ook in aandelenmarkten zichtbaar is.
Liquiditeitsdroogte in de zomerstaart
Augustus en september zijn traditioneel maanden met lagere handelsvolumes. Veel professionele handelaren zijn minder actief. Lagere liquiditeit betekent dat koersbewegingen worden uitvergroot. Een middelgrote verkoopgolf kan in september meer schade aanrichten dan in een maand met normaal volume.
Waar bitcoin afwijkt van traditionele markten
Bitcoin heeft een paar unieke eigenschappen die het september-patroon mede kunnen verklaren. Miners, die voortdurend bitcoin produceren, moeten regelmatig verkopen om operationele kosten te dekken. Als de prijs al onder druk staat, kiezen sommige miners voor strategische verkopen voor het einde van het kwartaal.
Daarnaast laten on-chain data in sommige septembers een verhoogde instroom naar exchanges zien. Dat wijst op beleggers die zich klaarmaken om te verkopen. In sterkere marktperiodes zie je juist uitstroom van exchanges, wat duidt op hodl-gedrag. September kent historisch vaker instroompieken.
Dit zijn signalen die je niet in aandelenmarkten vindt. Ze geven het bitcoin september effect een eigen, intern mechanisme naast de externe macro-invloeden.
Is het statistisch gezien eigenlijk betrouwbaar?
Hier wordt het eerlijk gezegd wat oncomfortabeler voor wie op het patroon wil handelen. Bitcoin bestaat als verhandelbaar actief nog geen twintig jaar. Het aantal septembers in de dataset is daarmee ook maar een handvol, pakweg twaalf tot dertien meetpunten. In de statistiek is dat weinig.
Met zo’n kleine steekproef is het relatief eenvoudig om een schijnpatroon te vinden. Als je willekeurig twaalf maanden uit een volatiel actief plukt, is de kans vrij groot dat je ergens een “effect” aantreft dat er eigenlijk niet is. Dat wil niet zeggen dat het patroon nep is, maar de statistische significantie is zwak. Een of twee extra positieve septembers in de komende jaren kunnen het gemiddelde al flink verschuiven.
Wat betekent dit voor jou als belegger?
Het antwoord hangt sterk af van je tijdshorizon en strategie.
- Daytrader: Als je actief handelt, is september een maand om extra alert op te zijn. Verhoogde volatiliteit en historisch negatief sentiment kunnen kansen bieden, maar ook risico’s vergroten. Handelen puur op seizoenspatronen zonder andere bevestiging is echter riskant met zo’n dunne databasis.
- Langetermijnhouder: Voor wie bitcoin aanhoudt over meerdere jaren, maakt een slecht september weinig structureel verschil. De langetermijntrend heeft historisch veel sterkere invloed dan maandpatronen. Een rode september is vervelend, maar geen reden voor paniekreacties.
- DCA-belegger (periodiek inleggen): Dit is eigenlijk het meest interessante geval. Als september inderdaad systematisch een correctiemaand is, dan koopt een DCA-belegger in september relatief goedkoop bij. Dat is een voordeel, geen nadeel. De mensen die het patroon het meeste gebruiken als argument om niks te doen, profiteren er het minst van.
Sterk genoeg om op te handelen?
Mijn eerlijke conclusie: het bitcoin september effect is reëel genoeg om serieus te nemen als context, maar te zwak om er zelfstandig op te handelen. De databasis is klein, de uitschieters zijn groot en het patroon wordt sterk beïnvloed door externe macro-omstandigheden die niets met de kalender te maken hebben.
Wat het wél doet: het legt een laag van sentiment over de markt die zichzelf deels waarmaakt. Als genoeg mensen geloven dat september slecht is voor bitcoin, zullen sommigen van hen eerder verkopen of minder kopen. Dat creëert de verkoopdruk die het patroon bevestigt. Een self-fulfilling prophecy, zeker in een markt die nog relatief klein is vergeleken met aandelen.
Gebruik september-data dus als één signaal naast macro-omstandigheden, on-chain indicatoren en je eigen risicoprofiel. Bouw er geen strategie op die staat of valt met de kalender.
Bitcoin presteert historisch gezien vaker slecht in september dan in andere maanden, maar dat patroon is verre van waterdicht. De werkelijke oorzaak van een daling in enige specifieke september heeft vrijwel altijd meer te maken met het renteklimaat, risicosentiment of grote marktbewegingen dan met de kalender zelf.
Historische data geeft context, geen instructies. Wie toch onrustig wordt van de maand op de kalender, doet er verstandiger aan om te kijken naar een vaste inlegstrategie dan naar het perfecte instapmoment.
